Aktualności:

Śladami lokalnej przeszłości

Eichfier.

Rodzina Klatt z Riege (1913 r.).

Strahlenberg.

Zebrał: dr Przemysław Bartosik

Dodano: 10-09-2017

Sylwetki naszego regionu

  Maria Mituta – w 1936 r. ukończyła dwa kursy Szkoły Handlowej w Łodzi, od 1945 r. nauczycielka w Publicznej Szkole Powszechnej w Witkowie (ówczesna gmina Klausdorf). Należała do Związku Nauczycielstwa Polskiego, znała jęz. francuski. W 1949 r. złożyła ślubowanie wg następującej roty:

Zebrał: dr Przemysław Bartosik

Dodano: 06-09-2017

Woldenberg

Dodano: 29-08-2017

Przygotowania i obchody związane z nadaniem Szkole Podstawowej nr 1 w Wałczu imienia Kornela Makuszyńskiego w roku 1997

  Na wniosek społeczności uczniowskiej, rodziców i grona nauczycielskiego podjęto w 1996 r. decyzję o nadaniu SP nr 1 nowego imienia. Ogłoszono konkurs na patrona szkoły. Kandydatami byli Adam Mickiewicz, Kornel Makuszyński oraz Jan Brzechwa. Po przeprowadzeniu głosowania wybrano Kornela Makuszyńskiego. 11 marca 1997 r. Dyrekcja, Komitet Rodzicielski oraz Samorząd Uczniowski wystosowały pismo do Urzędu Miasta z prośbą o zniesienie imienia Bojowników Polskiej Partii Robotniczej oraz wydanie zezwolenia na nadanie szkole im. Kornela Makuszyńskiego. W maju 1997 r. Rada Miejska w Wałczu wydała w tej sprawie stosowną uchwałę.
  W tym czasie podjęto szereg działań. Nawiązano m. in. kontakt ze szkołami noszącymi imię Kornela Makuszyńskiego – „Kornelowcami”, w holu szkoły urządzono „Kącik Pamięci Patrona Szkoły” (projekt kącika opracowała wicedyrektor Henryka Duszek–Grabowska, natomiast wykonawcą była firma budowlana E. Lipca), urządzono salę nr 28 jako Izbę Pamięci poświęconej Kornelowi Makuszyńskiemu, przeprowadzono liczne konkursy związane z Patronem (plastyczne, literackie, wiedzy o Patronie), nawiązano kontakt z pierwszymi absolwentami szkoły oraz wybitnymi osobami, które chodziły do SP nr 1. Wykonano również drobne prace remontowe w szkole (np. malowanie holu i wejścia do placówki, sanitariatów, bloku żywieniowego czy wykonanie oszklonych gablot do izby Patrona szkoły).

Tablicę pamiątkową w holu szkoły odsłania były dyrektor, Bogusław Borecki.

  W sobotę 25 października 1997 r. kolejne uroczystości zapoczątkowała msza święta, odprawiona w kościele pw. św. Mikołaja w intencji uczniów, nauczycieli i pracowników oświaty. Goście udali się następnie do Wałeckiego Centrum Kultury, gdzie od odegrania przez orkiestrę wojskową sygnału rozpoczęła się główna część obchodów. Po powitaniu gości wprowadzono poczet sztandarowy szkoły, za którym weszły także delegacje innych placówek mających tego samego patrona (delegacje z Lipian, Olkusza, Pacanowa i Wronek). Dyrektor szkoły Bożena Romanowska krótko opowiedziała o historii szkoły, pracy nauczyciela i jej znaczeniu: „Serdecznie witam na uroczystości obchodów półwiecza naszej szkoły i nadania jej imienia Kornela Makuszyńskiego wszystkich przemiłych gości, m. in. pana burmistrza miasta Wałcza Zdzisława Tuderka, sekretarza Urzędu Miasta pana Eugeniusza Wilczyńskiego, dyrektor Zakładu Oświaty panią Bogusławę Towalewską, członków zarządu miasta Wałcza, dyrektorów szkół, przedszkoli, placówek kulturalnych, instytucji, zakładów pracy, duchowieństwo, gości zaprzyjaźnionych szkół noszących imię Kornela Makuszyńskiego, absolwentów, nauczycieli, rodziców i uczniów naszej szkoły, sponsorów, sympatyków szkoły, przyjaciół i wszystkich, którzy zechcieli wziąć udział w dzisiejszej uroczystości”. Następnie szkołę wspominał długoletni jej dyrektor Bogusław Borecki: „Szanowni Państwo ! Droga Młodzieży. W tym wyjątkowym Dniu pragnę podzielić się z Wami kilkoma refleksjami o przemijającym czasie w historii „jedynki”, o ludziach z tamtego okresu i miejscu i roli naszej szkoły w tamtych czasach. W okresie mojego 22 letniego dyrektorowania, podobnie jak dzisiaj „jedynka” miała opinię bardzo dobrej szkoły. Opinię taką tworzyli nauczyciele, rodzice angażujący się na rzecz szkoły i oczywiście jej uczniowie. W skali województwa, miasta, opinii społeczeństwa w ocenie nauczycieli szkół średnich podczas zdawania egzaminów wstępnych do tych szkół byliśmy szkołą dobrą. W licznych konkursach, nowatorskich działaniach zajmowaliśmy zawsze najwyższe, najlepsze miejsca – nagradzane wysokimi nagrodami, nowoczesnymi pomocami naukowymi, nowoczesnym sprzętem. Pierwsi wprowadziliśmy nowe formy nauczania z pełnym wykorzystaniem i zastosowaniem w codziennej pracy pomocy naukowych, metodyki nauczania i wychowania, pierwsi utworzyliśmy wzorcowe klasopracownie, wprowadziliśmy również jako pierwsi nauczanie języka niemieckiego, wdrażaliśmy eksperymentalnie nauczanie i wychowanie wg. prof. Muszyńskiego. Pierwsi czynem społecznym zbudowaliśmy boiska, bieżnie, skocznię, harcówkę. Przez kilka lat ściśle współpracowaliśmy z dawną Wyższą Szkołą Nauczycielską w Bydgoszczy goszcząc jej profesorów na wykładach szkoleniowych dla nauczycieli naszej szkoły, rodziców. Odwiedzały nas delegacje zagraniczne: byliśmy szkołą otwartą z wysokim poziomem nauczania, pokazową. W tamtym okresie nie liczył się czas pracy, liczyły się dokonania i osiągnięcia. W tamtym okresie obok świetnych nauczycieli mieliśmy wyjątkowych społeczników: w pracy harcerskiej niezastąpieni kol. Żebrowski, Martuszewski, Potocka, obecna sekretarka kol. Teresa Szrajber, Zowski; w pracy społecznej w budowie boisk, bieżni, klasopracowni zakład opiekuńczy PBRol. z dyr. Jerzym Latosem na czele, z panem Romualdem Leśniewiczem, panem Wyjałkiem „Jedynka”, nasza szkoła jak żadna, była kuźnią kadr dla średnich szkół wałeckich, wysokich funkcji wizytatorskich. Do pracy w tych szkołach, instytucjach odeszli znani pokoleniom: mgr Barbara Cieplik, mgr Hanna Leszczyńska, mgr Eugenia Popadowska, mgr Jerzy Michałowski, mgr Leszek Jóźwik, mgr Teresa Żelaźniewicz, mgr Zofia Tomas, mgr Zofia Skrzypczak, mgr Edmund Wajer, mgr Marek Jędrzejek. Pracowaliśmy w atmosferze zaufania do nas i wyjątkowej życzliwości Inspektoratu Oświaty na czele z ówczesnym inspektorem mgr Eugeniuszem Kuczyńskim oraz Kuratorium Oświaty i Wychowania w Pile. Nigdy nie brakowało nam pieniędzy, a często wykorzystywaliśmy również wszelkie nadwyżki. Kupowaliśmy nowoczesny sprzęt, pomoce naukowe, urządzaliśmy nowoczesne klasopracownie. Za krótkimi refleksjami kryje się ogrom pracy często bez możliwości usatysfakcjonowania biorących w niej udział, bo praca dla szkoły, w szkole, dla dzieci i młodzieży jest niewymierna. Gratuluję wyboru na patrona szkoły Kornela Makuszyńskiego. Wspaniała to postać: poeta, redaktor, felietonista, krytyk teatralny, a nade wszystko powieściopisarz książek dla młodzieży. Zawarł w nich nie tylko wyjątkową znajomość różnorodnych charakterów, ale również miłość i szacunek dla młodzieży, niezwykłe możliwości skracania dystansu między nauczycielem, człowiekiem dorosłym, a młodzieżą. Niechaj ten szacunek będzie stałym Waszym detenntem w szkole, domu, czy na ulicy. Cieszę się, że mieliście możliwość dokonania wyboru patrona. Życzę wszystkim tego co najlepsze, co sprawia radość, pozwala pokonywać przeszkody dnia codziennego, życzę wytrwałości i jak najlepszych stopni”.
  Następnie burmistrz miasta Zdzisław Tuderek wręczył dyrektor B. Romanowskiej Uchwałę Rady Miejskiej w Wałczu o nadaniu szkole imienia Kornela Makuszyńskiego. Po uroczystym ślubowaniu przedstawicielka kuratorium, Mirosława Horodok, podarowała szkole zestaw 40 kaset multimedialnych do nauki różnych przedmiotów. Wicedyrektor Henryka Duszek–Grabowska odczytała życzenia od osób, które nie mogły przybyć na uroczystość. Następnie absolwenci szkoły (ówcześni nauczyciele), otrzymali od dyrektora szkoły po czerwonej róży i liście gratulacyjnym. Pierwsza część uroczystości zakończyła się wręczeniem przez Z. Tuderka nagród burmistrza dla Bogusława Boreckiego, Mieczysława Winiarskiego, Teresy Schreiber i Józefa Stasiukiewicza.
  W części artystycznej uczniowie przedstawili 6 doskonale dobranych i odegranych scenek z najbardziej znanych książek Kornela Makuszyńskiego. Uczestnicy uroczystości przeszli następnie do budynku szkoły, gdzie Bogusław Borecki odsłonił tablicę pamiątkową ku czci patrona, ufundowaną przez Piotra Dominiaka. Po części oficjalnej nastąpiło zwiedzanie pomieszczeń szkolnych, w tym m.in. sali poświęconej Kornelowi Makuszyńskiemu oraz izby tradycji. Na koniec zaproszonych gości podjęto w sali gimnastycznej przygotowanym poczęstunkiem, a ostatnią atrakcją dnia była wieczorna zabawa taneczna.

dr Przemysław Bartosik

Dodano: 18-08-2017

Kilka uwag o gromadzkich radach narodowych

  Ustawą z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych zniesiono dotychczasowe gminy i gromady wprowadzając w ich miejsce mniejsze jednostki – gromady złożone z kilku sąsiadujących ze sobą wsi, powiązanych komunikacyjnie oraz posiadających wspólne instytucje gospodarcze, kulturalne i zdrowotne.
  Organami władzy państwowej w gromadach stały się gromadzkie rady narodowe wybierane na okres 3 lat. Przejęły one kierownictwo nad działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną na terenie gromady. Zadaniem rad gromadzkich stało się również projektowanie terenowego planu gospodarczego i uchwalenie budżetu gromady oraz nadzorowanie jego wykonania. Rada wybierała spośród radnych prezydium złożone z przewodniczącego, jego zastępcy, sekretarza oraz 2-4 członków, które było jej organem wykonawczym i zarządzającym. Rada powoływała również komisje dla poszczególnych dziedzin swojej działalności. Przy gromadzkiej radzie narodowej funkcjonowały również urzędy stanu cywilnego oraz kolegia orzekające w sprawach karno-administracyjnych. Celem rozpatrzenia zagadnień dotyczących poszczególnych wsi, wchodzących w skład gromady, przedstawiciele rady zwoływali zebranie mieszkańców tych wsi, podczas których przedstawiano również sprawozdania z działalności rady.
  Niewielki obszar działania i niewystarczalność gospodarcza niektórych gromad spowodowała ich likwidację. Z dniem 1 stycznia 1961 r. zlikwidowano Prezydia Gromadzkich Rad Narodowych w Brzeźnicy, Gostomii, Górnicy, Hankach, Kłębowcu, Krępsku, Róży Wielkiej, Skrzatuszu, a z dniem 1 stycznia 1970 r. – w Strącznie i Witankowie. Obszar tych gromad włączono do gromad sąsiednich, które przejęły również ich akta. Akta kat.A przekazano do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wałczu, a w roku 1972 wraz z aktami tego Prezydium i większością akt pozostałych rad gromadzkich (tych, które działały do 1972 r.) – do Powiatowego Archiwum w Szczecinku. Pozostała część akt kat.A zlikwidowanych w roku 1972 prezydiów gromadzkich rad narodowych (głównie z lat 1967-1972) została przyjęta przez powołane Ustawą z dnia 29 listopada 1972 r. urzędy gmin i urzędy miasta i gminy, a stamtąd przekazano je w roku 1990 (z Urzędu Gminy w Wałczu) oraz w roku 1999 (Urzędy Miasta i Gminy w Jastrowiu, Mirosławcu, Tucznie, Człopie i Wałczu) do Archiwum Państwowego w Poznaniu – Oddział w Pile.
  Grupę zespołów tworzą zachowane akta Prezydiów Gromadzkich Rad Narodowych: Dębołęka, Jabłonowo, Różewo, Stara Łubianka, Szwecja, Wałcz, Lubiesz, Tuczno, Mirosławiec, Broczyno, Człopa, Mielęcin, Sypniewo, Szydłowo, Róża Wielka, Strączno, Brzeźnica. Wewnątrz każdego zespołu archiwiści nadali jednostkom numerację ciągłą. Większość akt została przekazana w stanie uporządkowanym, jednostki posiadały opisane twarde okładki opatrzone numerami z jednolitego rzeczowego wykazu akt stanowiącego załącznik nr 1 do Instrukcji kancelaryjnej dla biura gromadzkiej rady narodowej, wydanej przez Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych przy Urzędzie Rady Ministrów w roku 1969. Niektórym jednostkom archiwiści nadali nowe okładki w miejsce zniszczonych, zachowując na nich numery z kancelarii. Usunięto również błędy w uporządkowaniu wewnętrznym części jednostek, np.: zakłócenie porządku chronologicznego dokumentów i pozostałe części metalowe (dotyczy to głównie Prezydiów Gromadzkich Rad Narodowych w Szwecji, Różewie i Dębołęce). Wybrakowano też kopie i brudnopisy, znajdujące się w niektórych jednostkach zawierające nieprzydatną historycznie korespondencję, zarządzenia i sprawozdania władz nadrzędnych oraz kopie planu gospodarczego i budżetu, odnalezione w aktach PGRN w Mirosławcu, Mielęcinie i Sypniewie.
  W toku porządkowania zespołu nr 290 – Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wałczu odnaleziono rejestr pomiarowy gruntów wsi Strączno z roku 1949 powstały w toku działalności Urzędu Gminnego w Wałczu istniejącego w latach 1945-1953, który dołączono do zespołu jako priora. Podczas porządkowania zespołów: nr 287 – PGRN w Różewie i nr 693 – PGRN w Sypniewie odnaleziono protokoły z sesji i posiedzeń Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Róży Wielkiej z roku 1959 i rejestr uchwał Rady i Prezydium Rady w Brzeźnicy z 1959 r., które wydzielono w osobne zespoły.
  Na zawartość pozostałych zespołów składają się protokoły z sesji rad gromadzkich, protokoły z posiedzeń prezydium i komisji, rejestry i realizacja uchwał, protokoły z zebrań wiejskich i narad z sołtysami, plany gospodarcze i sprawozdania statystyczne oraz lustracja gospodarstw rolnych, protokoły kontroli, budżety i sprawozdania finansowe. W niektórych zespołach zachowały się ponadto: rejestry gruntów (w tym mapy katastralne gruntów), akta dotyczące spraw administracyjno-gospodarczych, spisów powszechnych i rolnych, zmian numerów domów, decyzji USC, spisy akt wybrakowanych, urządzenie lasów. Większość dokumentów dotyczy końcowego okresu działalności Prezydiów, tj. lat 1967-1972 (protokoły z sesji i posiedzeń), wcześniejszych lat sięgają plany gospodarcze (od 1961 r.), rejestry uchwał Rad i Prezydiów Rad w Wałczu (od 1960 r.), Sypniewie (od roku 1955) i Brzeźnicy (z 1959 r.), rejestry gruntów gromady Różewo (z lat 1954-1962) i Sypniewo (z lat 1958-1965), protokoły z posiedzeń Komisji PGRN w Tucznie (od roku 1955), protokoły z sesji i posiedzeń PGRN w Różewie (z lat 1958-1959), protokoły z posiedzeń PGRN w Mirosławcu, dokumenty dotyczące gospodarki leśnej na terenie gromady Mirosławca z roku 1963 oraz priora zawarte w zespole PGRN w Wałczu. Z całego okresu działalności, tj. z lat 1954-1972, pochodzą jedynie dokumenty PGRN w Człopie.
  Wszystkie akta charakteryzują rozwój gromadzkich rad narodowych na terenie powiatu wałeckiego w okresie PRL-u.


dr Przemysław Bartosik

Dodano: 18-08-2017

1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  
19  20  21  22  23  24  25  26  27  28  29  30  31  32  33  34  
35  36  37  38  39  40  41  42  43  44  45  46  47  48  49  50  
51  52  53  54  55  56  57  58  59  60  61  62  63  64  65  66  
  Program działania  |   Struktura  |   Kontakt  
Copyright © RTHZW - WAŁCZ 2008-2018
Projekt i wykonanie: